دریای خزر Caspian Sea

چندین سال پیش مقاله ای در مورد دریای مازندران یا گیلان یا همان خزر یا کاسپین نوشتم که متاسفانه در سایت قدیم از بین رفت.

شاید جالبترین نکته ای که در آن مقاله نوشتم و مشابه آنرا هیچ جا ندیده ام علت غرق شدن بیش از اندازه هموطنان در این دریا بود و‌ گفتم که این دریاچه که بزرگترین دریاچه دنیاست و‌ باندازه چهل درصد کل دریاچه های دنیا آب دارد و باندازه ایالت کالیفرنیا است آبش شیرین نیست و مانند دریا شور است ولی نه به شوری اقیانوس. در واقع نمکش یک سوم‌ اقیانوس است ولی موجهایش مثل دریاست. یعنی شما در این دریا مثل دریاچه فرو می روید و نمک دریا وزنتان را آنچنان کم نمی کند ولی از سوی دیگر موجهای دریاگونه دارید پس راحت می توانید غرق بشوید.

بهرحال حالا که پنج کشور همسایه با قراردادی در آگست دو هزار و‌ هیجده آنرا بین خود تقسیم کردند ببینیم که به چه نتیجه ای رسیدند.

پنج‌ کشور ایران، روسیه، آذربایجان، ترکمستان و‌ قزاقستان موافقت کردند که هریک صاحب پانزده مایل دریایی از ساحل بطرف دریا باشند و‌ از سوی دیگر ده مایل دریای بیشتر هم برای ماهیگیری داشته باشند و بقیه مثل دریای آزاد باشد.

نگاهداری پنجاه درصد از دریا با داشتن ده درصد از پانزده هزار و هشتصد و سی کیلومتر مربع ساحل دریا امری محال بنظر میرسید.

نام این دریا از نظر ایرانیان مازندران، از نظر اعراب دریای گیلان، از نظر ترکهای ترکیه خزر، از نظر بین المللی کاسپین بخاطر قوم کاسپی می باشد و روسها آنرا خوالین از نام خوارزمیان می شناسند و این دریا در مرز آسیا و اروپا است.

حالا مقداری آمار:
طول 1035 کیلومتر، عرض 435 کیلومتر، عمق در عمیق ترین نقاط نزدیک ایران 1025 متر. ارتفاع از سطح دریاهای آزاد 29- متر.
اگر قرار بود کانالی بدون مانع این دریا را به دریاهای آزاد جهان وصل می کرد تمام شهرهای ساحلی شمال ایران زیر آب می رفت.
اگر می بینید که ماشین شما در شهرهای ساحلی خزر مانند انسان ردبول خورده شده و بال درآورده است علت اینستکه هوای زیادی به موتور میرسد.

این دریا جزایر زیادی دارد ولی اکثرا در قسمت شمالی. درحالی که این دریا خروجی آبش فقط تبخیر آب است ورودی آبش رودهای ولگا (طولانی ترین رود اروپا با 3692 کیلومتر طول) و رودهای اورال ، ترک، کورا می باشند.

ذخایر نفت زیر این دریا 50 میلیارد بشکه است که بیش از یکصد سال است که در قسمت آذربایجان دارد استخراج می شود.

در سال 1980 سدی برای جلوگیری از خروج آب کاسپین به دریاچه آمو‌دریا ساخته شد‌ که در نتیجه آب دریا یازده سانتیمتر بالا رفت بعد یک خروجی در 1984 برای آن ساخته شد و در 1992 سد به کل خراب شد که باعث بالا رفتن آب دریا نشود. آنرا با سالهای بالا رفتن آب در سواحل خزر در ایران مقایسه کنید و‌ شاید علت را پیدا کنید. البته هر سالی که ولگا بیش از حد باران می گیرد شانس بالا رفتن آب خزر هم هست.

سایز این دریا طی هزاران سال کم شده است ولی میتوانید مطمئن باشید که سطح آن در قسمت ایران بعلت عمق زیاد حالا حالا ها کم نمیشود.

خزر مهماندار 115 نوع ماهی است که ماهی استروژن که تخکمهایش خاویار است در حال نابودی بخاطر ماهیگیری بیش از حد است.

بزودی روسها کشتی پطر کبیر 155 کابینه خود را برای کروز در خزر به آب می اندازند ولی هنوز معلوم نیست که آیا کاسپین دریا هست یا دریاچه؟