مرکز ثقل هواپیمای ارباس نیو Center of Gravity

مرکز ثقل هواپیما از آن مسائل مهم است که رعایت نکردن آن میتواند منجر به عدم پرواز یا سقوط هواپیما بشود.

معمولا در یک هواپیما مرکز ثقل یک سوم از جلوی بال بطرف عقب می باشد. اینجا جایی است که اگر هواپیما را می توانستید روی یک سوزن بگذارید باید هواپیمای شما بالانس باقی می ماند یعنی مانند الاکلنگی که در حالت معلق هست نه به جلو‌ خم می شد و نه بعقب و نه به راست و ‌نه بچپ. آیا وزن جلو و عقب هواپیما نسبت به این نقطه باید یکی باشد تا این بالانس بدست بیاید؟ جواب خیر است.

مبحث اهرمها را بیاد بیاورید. ممکنست افزودن یک کیلو گرم به دم هواپیما را با وزنه های مختلف در جلوی هواپیما جبران کرد. مثلا فرض کنید که طول یک هواپیما ده متر باشد و‌ مرکز ثقل در سه متری نوک هواپیما باشد. حالا افزودن یک کیلوگرم به دم هواپیما یعنی افزودن یک کیلوگرم در هفت متری مرکز ثقل چگونه می تواند بالانس بشود؟ با افزودن
هفت کیلوگرم در یک متری سمت متقابل یا دو کیلو و سیصد و سی گرم به نوک هواپیما. پس می بینید که مسئله ساده ای نیست و تازه اگر این کارها را کردید و وزن کل هواپیما از حد مجاز بیشتر شد چی؟

اخیرا با دراز کردن هواپیماهای موجود مانند بویینگ هفتصد و سی و‌ هفت و ارباس سیصد و بیست برای ظرفیت بیشتر و‌مصرف سرانه کمتر این دو کارخانه با انواع مشکلات روبرو شده اند.

آخرین مشکل مربوط به ارباس سیصد و بیست نیو است که اخیرا اکثر شرکتهای مسافربری فروختن بلیطهای ردیف آخر را بخاطر مشکل بالانس ممنوع کرده اند.

این مسئله حائز اهمیتی است که شرکتی مثلا هواپیما را بعنون دویست نفره فروخته ولی در واقع ظرفیت صد و‌ نود و چهار نفر است. مطمئنا این مسئله یک دعوای حقوقی را بدنبال خواهد داشت.

اگر ظرفیت هواپیما مثلا سه درصد کم بشود پس قیمت فروش هم مثلا باید سه در صد کم بشود.

کلأ در معادله بالانس نبودن اگر قرار شد که مرکز ثقل به جلوتر برود یا عقب تر مرکز ثقل جلوتر بهتر است و هواپیما قابل کنترل تر است تا مرکز ثقل عقب رفته.

معمولا هر هواپیمایی دارای یک چارت مرکز ثقل است که اجازه میدهد مرکز ثقل تا حدودی عقب یا جلو برود تا جاییکه از مرزهای پاکت مرکز ثقل عبور نکند.

جالبست بدانید که در یک هواپیمای سسنا یا پایپر یا هر نام دیگری برنامه های کامپیوتریی هست که پس از گذاشتن میزان بنزین موجود در هواپیما از وزن مسافرین جلو شروع کرده و وزن هر یک را می گذارید سپس وزن مسافران عقب.

این برنامه هم مرکز ثقل و‌هم حداکثر وزن را بررسی می کند. شما ممکنست متوجه بشوید که نمیتوانید مسافر چهارم را ببرید. یا مسافر چهارم را ببرید ولی هیچگونه باری نبرید. یا باید بار روی پای مسافرین باشد و نه پشت مسافرین.

ممکنست اگر بار بلافاصله پشت مسافرین عقب باشد بتواند پنجاه کیلو باشد ولی اگر یک متر عقب تر باشد نمیتواند از بیست کیلو بیشتر باشد.

در یک هواپیمای مسافربری که مهمانداران و‌ مسافرین مرتب عقب و جلو ‌میروند مرکز ثقل مرتب در حال تغییر است ولی نسبت به وزن هواپیما این تغییرات ناچیز است.

در هواپیماهای مسافربری چون وزن افراد بصورت تکی قابل محاسبه نیست از وزن صد و ‌نود پوند برای مسافرین در زمستان و گمانم صد و هفتاد برای تابستان استفاده می کنند.

در کشور ساموا که مردم آن بسیار سنگین وزن هستند و اغلب بار سنگین هم دارند و هواپیما ها هم بیست نفره کوچک هستند مسافرین و بارها را یکی یکی وزن و‌حتی جای نشستن مسافرین را هم تعیین می کنند و حتی ممکنست بسته به مقدار بار چند مسافر را سوار نکنند.

چند بار تابحال در هواپیماهای باری حرکت بار بطرف عقب موقع صعود باعث بعقب رفتن مرکز ثقل و‌ سقوط هواپیما شده.