فضول Nosy

یکی از مهم ترین تفاوت های مردم جهان اول و مردم جهان سوم همین مسئله ی فضولی است. چرا به زبان انگلیسی به آن Nosy می گویند که از کلمه ی Nose به معنی دماغ می آید شاید به این علت باشد که حیوانات وقتی که می خواهند از چیزی سردربیاورند اول آن را بو می کنند و شاید هم به این علت که جلوترین قسمت اکثر افراد بشر بجز چاق ها دماغشان است که همیشه اول وارد هرجایی می شود و آدم های فضول هم طبعاً باید اول دماغشان وارد هرجایی بشود که بخواهند در آن فضولی بکنند.

چند مثالی می زنم: در خیابانی در کالیفرنیا با ماشین می روید و سر چهارراه می ایستید. همه بجز مهاجرین جهان سومی دارند به روبرو نگاه می کنند و اصلاً مایل نیستند ببینند در ماشین بغل دستی چند نفر نشسته اند و چکار می کنند. حالا در تهران همین ماشین سرچهارراه ایستاده و همه دارند بقیه را نگاه می کنند که سر از کار یکدیگر دربیاورند. ماشین بغل دستی چند نفرند؟ خوش قیافه اند یا خیر؟ رابطه شان با هم چیست؟ زن و شوهرند یا نامزد یا دوست دختر دوست پسر. اصلاً آقا چه کاره است که ماشین به این خوبی سوار است؟ حتماً دزد است و مال بیت المال را خورده؟ حتماً ارتباط دولتی دارد. از قیافه اش مشخص است.

وقتی در تهران آپارتمان نشینی رایج شد یکی از مشکلات همین بود که همسایه های روبرویی یا بغل دستی می خواستند رفت و آمد همسایه ها را کنترل کنند و از حقوق همسایه و کارگر همسایه سردربیاورند.

بعضی اوقات در ایران افراد خیلی مستقیم از آشنایان و فامیل حقوقشان را می پرسند و آنها هم یک عدد بالا می دهند که طرف دلش بسوزد. بخاطر همین جلوگیری از فضولی بود که در آریادیزل من حقوق افراد را سرّی اعلام کردم که کسی حقوق دیگران را اجازه ندارد بپرسد و بداند و در صورت دانستن اخراج خواهد شد. این به این معنی بود که حسن نمی توانست بگوید چون حسین حقوقش بیشتر از من است پس من هم باید حقوق بیشتری بگیرم. ادعای چنین مسئله ای می توانست به اخراج منجر بشود. من می خواستم کارمندان با خیال راحت به کار بپردازند بجای اینکه صبح تا شب به فکر حقوق بقیه و سردرآوردن از کار دیگران باشند.

ما می گوییم که تا چهل همسایه آن طرف تر هم باید بدانیم که چه می کنیم که این خود یک فضولی است.

در خیابانی در سانفرانسیسکو راه می روید. کسی را با کسی کاری نیست. نه کسی به کسی نگاه می کند نه زُل می زند و نه می خواهد از کار بقیه سردربیاورد. مگر لخت راه بروید که بتوانید توجه چند نفری را جلب کنید ولی در تهران همه می خواهیم امر به معروف و نهی از منکر کنیم و با نگاه یکدیگر را اشعه ایکس می کنیم.

نمی دانم چند صد سال طول می کشد که جوامع عقب مانده دست از فضولی برداشته و به کار خود کار داشته باشند نه کار دیگران به امید آن روز.