تاریخچه ساخت خودرو در ایران تا قبل از انقلاب History of Cars in Iran till before Revolution

این مقاله با روش “کراود سورسینگ” با کمک هشت نفر از خوانندگان خوب این سایت تهیه شده است. از اسمهایی که تا این لحظه پیشنهاد شده یکی ” برونسپاری جمعی” است. معنی کلمه ای آن درست است ولی کلمه دل نشینی نیست. دیگری “منبع یابی همگانی” است که فعلاًً بهترین بنظر میاید.

بنظر می رسد که می توان تاریخ صنعت اتومبیل ایران را به سه دوره مشخص تقسیم کرد. دهه سی شمسی که در آن اولین اتوبوس، اولین کامیون، اولین SUV و اولین اتومبیل سواری در ایران مونتاژ شد و در آن برادران تهرانی صنعت اتوبوس را به راه انداختند، جعفر اخوان جیپ را در ایران مونتاژ کرد، فریدون (صمد) سودآور کامیون را مونتاژ کرد و برادران کاشانچی اولین اتومبیل سواری را مونتاژ کردند. در قسمت دوم که دهه چهل و پنجاه شمسی می باشد ماشین های بیشتری در ایران تولید شد و جانشینی قطعات خارجی نیز صورت گرفت که ایران ناسیونال و آمریکن موتورز پیشتازان آن بودند و مدل های بیشتری از کامیون و اتوبوس و ماشین سواری در ایران مونتاژ شد و کارخانه های جانبی برای ساخت رادیاتور موتور، گیربکس، آکسل و فنر در ایران تأسیس شد. و دوره سوم که بعد از انقلاب و ملی شدن اکثر کارخانجات بود بعد جنگ هشت ساله و بعد یک جهش در تولید و رسیدن به درصدهای بالای قطعات ساخت ایران و عبور از مرز یک میلیون خودرو در سال بود.

هنوز نتوانسته ام نام بنیانگذار مزدا در ایران و شرکت مرتب سازنده لندرور را پیدا کنیم و از دوستانی که در این مورد ممکنست اطلاعاتی داشته باشند کمک می طلبیم.

همچنین تاریخ توقف ساخت فیات ۱۱۰۰ را نتوانستیم پیدا کنیم. اگر می دانید به ما اطلاع دهید. این جدول را هم به فارسی می گذاریم و هم انگلیسی که اگر کسی به انگلیسی هم جستجو کرد بتواند سر از کار صنعت خودروی ایران دربیاورد. مطمئناً در یکهزار سال آینده خیلی ها می خواهند راجع به تاریخ صنعت خودرو ایران بنویسیند و اگر ما حداقل سال شروع و پایان و اسامی این مؤسسین را نداشته باشیم احتمال پیدا کردن آن با گذشت زمان کمتر و کمتر خواهد شد.

نقش برادران در صنعت خودروی ایران بسیار پررنگ بوده و برادران تهرانی، کاشانچی، خیامی و رستگار بهترین نمونه های آن هستند که البته این در خارج از ایران هم معمول بوده و مازراتی را پنج برادر شروع و اداره کردند. بنظر می رسد که اثرگذارترین این افراد جعفر اخوان و برادران خیامی بوده اند.

البته سئوال اصلی در اینجا اینستکه آیا داشتن صنایع خودروسازی به نفع ایران بوده یا به ضرر. این که بعد از گذشت ۵ دهه هنوز نمی توانیم ماشینی بسازیم که طراحی خودمان باشد با موتور و شاسی خودمان چیز جالبی نیست. این که کار زیادی برای چند صد هزار نفر ایجاد شده مسلماً چیز خوبی است. اینکه مردم ما در پنجاه سال گذشته از سوار شدن به خودروی خوب و ارزان محروم بوده اند چیز خوبی نیست ولی اینکه صدها هزار نفر آچار بدست و کارگر صنعتی تربیت کرده ایم چیز خوبی است.

امیدوارم که در آینده کسانی رساله فوق لیسانس یا دکترای خود را در این مورد بنویسند و با آمار و ارقام نتیجه بگیرند که آیا این دوستانی که در دهه سی شمسی پایه ماشین سازی در ایران را بنا نهادند و اکنون هیچیک با ما نیستند آیا مستحق دسته گلی بر روی سنگ قبرشان هستند یا خیر؟

 

 

تاریخچه ساخت خودرو در ایران تا قبل از انقلاب

سال تولید

نام شرکت مدل های تولیدشده نام کنونی شرکت نام مؤسس

از ۱۳۳۷ تا امروز

پارس لوکس

اتوبوس ماگیروس دویتز

رانیران

رضا تهرانی و اصغر تهرانی

از ۱۳۳۸ تا ۱۳۶۴

جیپ

شهباز (ویلیس)، سیمرغ (گلادیاتور)، آهو (واگونیر)

پارس خودرو

جعفر اخوان

از ۱۳۳۸ تا امروز

بنز خاور

کامیون های ۹۱۱، ۱۹۲۱، ۲۴۲۶، اتوبوس ها و مینی بوس های O302، O303 ایران خودرو دیزل

فریدون سودآور

از ۱۳۳۹ تا ؟

شرکت صنعتی سایکا

فیات ۱۱۰۰

حسن کاشانچی و علی کاشانچی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۰

مرتب خودرو

لندرور مرتب خودرو

از ۱۳۴۶ تا امروز

ایران ناسیونال

پیکان (هیلمن)، هیلمن، وانت ایران خودرو

احمد خیامی، محمود خیامی

از ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۳

آمریکن موتورز

آریا، شاهین ، (رامبلر) پارس خودرو

جعفر اخوان

از ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۹

سایپاک

ژیان (سیتروئن)، ماهاری سایپا

آلفرد آیسه

از ۱۳۴۸ تا ۱۳۶۹

زامیاد

زامیاد (نیسان ۲۰۰۰) سایپا دیزل

مرتضی رستگار جواهری و رضا رستگار جواهری

از ۱۳۴۸ تا امروز

زامیاد

کامیون های ولوو سایپا دیزل

مرتضی رستگار جواهری و رضا رستگار جواهری

از ۱۳۴۸ تا ۱۳۷۶

ایران کاوه

ماک سایپا دیزل

اصغر قندچی میرداماد

از ۱۳۴۸ تا ؟؟؟؟

لیلاند موتور ایران

کامیون های لیلاند، اتوبوس های دوطبقه شهاب خودرو

علی نقی اسدی و ابوالقاسم روح الامین

از ۱۳۵۰ تا ۱۳۶۶

شرکت اتومبیل مزدا

مزدا ۱۰۰۰ گروه بهمن

از ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۵

جنرال موتور ایران

شورلت ۲۵۰۰، ۲۸۰۰، رویال

(اوپل کومودور)

پارس خودرو

جعفر اخوان

از ۱۳۵۵ تا ۱۳۷۲

سایپاک

رنو ۵ سایپا

آلفرد آیسه

از ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۷

جنرال موتور ایران

شورلت نووا، بیوک اسکایلارک، کادیلاک سویل پارس خودرو

جعفر اخوان

History of Car Manufacturing in pre-revolution Iran

 PROD.YEAR

COMPANY MODELS PRODUCED TODAY’S NAME FOUNDER

since 1958 untill Now

Pars Lux Magirus Deutz bus Runiran Reza Tehrani

Asghar Tehrani

since 1959 until 1965

JEEP Shahbaz (Willys), Simorgh Gladiator),  Ahoo (Wagoneer) Pars Khodro Jafar Akhavan

since 1959 untill Now

Benz Khavar ۹۱۱, ۱۹۲۱ ,۲۴۲۶ Trucks, O302. O303 Buses,mini-buses Iran Khodro Diesel Fereydoon Soodavar

 ?since 1960 untill

SAIKA Industrial Company Fiat 1100 Hasan Kashanchi / Ali Kashanchi

since 1962 until 1981

Morattab Khodro Landrover Morattab Khodro

since 1967 untill Now

Iran National Peykan (Hillman), Hillman, Vanet Iran Khodro Ahmad  Khayami / Mahmoud Khayami

since 1967 until 1974

American Motors (Arya, Shahin,(Rambler Pars Khodro Jafar Akhavan

since 1968 until 1980

SAIPAC Zhiane (Citroen), Mahari SAIPA Alfred Ayse

since 1969 until 1990

ZAMYAD (ZAMYAD (NISSAN 2000 SAIPA Diesel Morteza Rastegar Javaheri / Reza Rastegar Esfahani

since 1969 until Now

ZAMYAD Volvo Trucks SAIPA Diesel Morteza Rastegar Javaheri / Reza Rastegar Esfahani

since 1969 until 1997

Iran Kaveh Mack SAIPA Diesel Asghar Ghandchi Mirdamad

since 1969 until Now

Leyland Motor Iran Leyland Trucks, double deck buses Shahab Khodro Ali Naghi Asadi / Abolghasem Rouholamin

since 1971 until 1987

Mazda Automobile Co Mazda 1000 Bahman Group

since 1974 until 1976

Genaral Motors Iran Chevrolet 2500, 2800, Royale -Opel Commodore Pars Khodro Jafar Akhavan

since 1976 until 1993

SAIPAC Renault 5 SAIPA Alfred Ayse
since 1976 until 1988

General Motors Iran

Chevy Nova, Buick Skylark, Cadillac Seville

Pars Khodro

Jafar Akhavan